PTSD czyli (posttraumatic stress disorder) jest zaburzeniem, którego symptomy pojawiają się w następstwie doświadczenia przez osobę wydarzenia traumatycznego.

Najczęściej związane jest z zagrożeniem życia, poważnym uszkodzeniem ciała lub zagrożeniem fizycznej integralności swojej bądź innych osób. Towarzyszy temu min. intensywny lęk, poczucie bezradności, otępienie uczuciowe, zaniżony nastrój, nadmierna czujność naprzemiennie z bezsennością.

Do wydarzeń, które mogą wywołać zespół stresu pourazowego zalicza się min. atak terrorystyczny, uczestnictwo w walce, katastrofie/wypadku komunikacyjnym, doświadczenie klęski żywiołowej, bycie świadkiem czyjejś krzywdy, każda inna sytuacja niosąca za sobą bardzo silną reakcję stresową. PTSD pojawi się u około 20% osób po przeżyciu traumatycznym.

PTSD jest procesem, który można podzielić na etapy:

-ostra reakcja pourazowa

-chroniczna reakcja na traumatyczne zdarzenie

-adaptacja jednostki do zmagania się ze stresem pourazowym

Najczęstszym pojawiającym się objawem PTSD, jest bardzo silne napięcie, które na nowo wywołuje przeżywanie zdarzenia traumatycznego. Może się to objawiać min w:

-uporczywie nawracających wspomnieniach, wraz z pojawiającymi się intruzywnymi myślami, obrazami, wyobrażeniami

-silnym cierpieniu i bólu psychicznym w chwilach, kiedy dochodzi do ekspozycji na zewnętrzne i wewnętrzne sygnały, kojarzone z wydarzeniem traumatycznym

-nawracających snach, wizjach traumatycznego wydarzenia

-jednostka dotknięta PTSD może zachowywać się w sposób, jakby zdarzenie traumatyczne wciąż powracało – co wiąże się z ponownym przeżywaniem doświadczenia (myśli, wizje, tzw. flashbacks)

-pojawiających się charakterystycznych „lukach” w pamięci, które mogą przybierać formę psychogennej amnezji

-nawracającym nadmiernym pobudzeniu układu autonomicznego (min. nadmierna czujność, bezsenność, rozdrażnienie, niepohamowane impulsów)

Osoba cierpiąca na zaburzenie stresu pourazowego, może odczuwać niechęć do podejmowania aktywności (w tym często traci zainteresowanie pracą, kontaktami interpersonalnymi), może stać się apatyczna, wycofana.

Nierzadko doświadcza wyobcowania i osamotnienia. U niektórych osób, mogą pojawić się także zaburzenia somatyczne – dolegliwości związane z układem krążenia, ze strony przewodu pokarmowego, bądź silne bóle głowy, migreny. Może to utrudniać postawienie trafnej diagnozy, a tym samym opóźnia wprowadzenie najbardziej odpowiednich metod leczenia.

Pierwsza pomoc i terapia

Niezwykle ważna w skutecznym radzeniu sobie z PTSD, jest interwencja kryzysowa na miejscu zdarzenia. Interwencja ta powinna być dostosowana do potrzeb jednostki, ujawniających się objawów oraz współwystępujących zaburzeń o podłożu psychicznym.

Dalsza terapia polega na wprowadzeniu farmakoterapii łagodzącej objawy a także wdrożeniu psychoterapii. Preferowaną metodą jest min. terapia poznawczo-behawioralna i EMDR.

Wg. badań ta ostatnia, przynosi bardzo dobre skutki w stosunkowo krótszym czasie niż inne metody oddziaływania terapeutycznego. EMDR to terapia odwrażliwiania za pomocą ruchu gałek ocznych.

Dodatkowe działania

 Ponieważ trauma powoduje zahamowanie działania, jednostka czuje się bezsilna i bezradna. Kluczem do poradzenia sobie z PTSD jest próba przezwyciężenia poczucia bezradności.

Psychoterapia pomaga odzyskać sprawczość, kontrolę nad swoim życiem i wiarę w to, że oprócz trudności oraz bólu psychicznego jak i fizycznego, istnieją jeszcze osobiste zasoby jednostki.

Na bazie tego można krok po kroku, sukcesywnie budować sposoby radzenia sobie z trudnymi emocjami i kryzysowymi sytuacjami. Dodatkowo warto wdrożyć psychoedukację, poszukać grup wsparcia, korzystać z technik relaksacyjnych, bezcenne jest również wsparcie osób bliskich.

Ze Strefy leczenia
mgr Agnieszka Jurczak