Choć nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę, każde dziecko przychodzi na świat z mniejszą lub większą asymetrią. O ile, w większości przypadków nie wymaga ona interwencji i w miarę rozwoju dziecka zanika, to warto jednak przybliżyć sobie kilka informacji, które pozwolą nam świadomie obserwować rozwój naszego maluszka.

Asymetrią określa się stałe lub chwilowe zaburzenie równowagi i zgodności pomiędzy poszczególnymi elementami ciała ludzkiego. Badania dotyczące zachowań ruchowych wskazują na asymetrię już od 10. tygodnia życia płodu. W zależności od stopnia nasilenia cech asymetrii można traktować ją, jako cechę osobniczą mieszczącą się
w granicach fizjologii, lub stan patologiczny, wymagający diagnostyki.
Pozycja zdrowego noworodka, urodzonego o czasie będzie charakteryzowała się fizjologiczną hipertonią, zgięciowym ustawieniem kończyn górnych i dolnych oraz zmiennym (prawostronnym i lewostronnym), nieutrwalonym, asymetrycznym ustawieniem głowy.
Z czasem, gdy zwiększa się siła i kontrola nad mięśniami oraz zanikają odruchy noworodkowe, dziecko powinno dążyć o symetrycznego ułożenia ciała. Wiele zależy także od temperamentu dziecka – te bardziej ruchliwe, już w łonie matki, mają mniej okazji do przybierania stałej pozycji, a tym samym utrwalania asymetrycznego ułożenia, co ma swoje odzwierciedlenie także po przyjściu na świat.
Ponieważ asymetria jest stanem dynamicznym, obejmującym zarówno zmiany strukturalne, jak i funkcjonalne, jej prawidłowa diagnostyka jest zadaniem trudnym i wymaga wiedzy oraz doświadczenia.
W kompleksowy i ciekawy sposób oceny  i diagnostyki asymetrii u dzieci do 1.go roku życia stanowi karta opracowana przez badaczy holenderskich.

(van Vlimmeren LA, Helders PJ, van Adrichem LN, Engelbert RH. Diagnostic strategies for the evaluation of asymmetry in infancy-a review. Eur J Pediatr. 2004;163(4-5):185-191)

Uwzględnia ona zaburzenia kształtu poszczególnych części ciała, ruchów, postawy i lokalizacji. Autorzy sugerują, aby po oględzinach wizualnych odnieść się do odnotowanych nieprawidłowości zgodnie z podziałem na bloki (I-VII) i na podstawie wdrożyć odpowiedni rodzaj diagnostyki.
Co zatem powinno skłonić rodziców do zasięgnięcia opinii pediatry, neurologa dziecięcego lub fizjoterapeuty?
  1. dziecko wyraźnie preferuje jedną stronę ciała, chętniej patrzy w wybraną stronę, wkłada do buzi tylko prawą rączkę, woli być karmione z piersi po swojej „lepszej” stronie
  2. w trzecim miesiącu życia dziecko nie potrafi ułożyć się prosto, wybiera ułożenie w tzw. rogalik lub banana, jeszcze wyraźniej używa jednej rączki, drugą zaciska w piąstkę przy buzi
  3. w czwartym i piątym miesiącu, gdy dziecko staje się coraz bardziej aktywne zauważa się przetaczanie z pleców na brzuszek tylko w jedną stronę, dziecko nie przepada za leżeniem na brzuchu, ponieważ nie potrafi symetrycznie podeprzeć się na przedramionach, a główka wyraźnie przesuwa się w jedną stronę.
  4. Bardzo ważnym objawem asymetrii jest także zmiana kształtu czaszki dziecka, która staje się spłaszczona z jednej strony. Może jej także towarzyszyć asymetria rysów prawej i lewej połówki twarzy.

Większość asymetrii uznawana jest jako idiopatyczna, czyli o nieznanej przyczynie. Jednakże postępowanie terapeutyczne jest  niezmienne niezależnie od czynników wywołujących. Obejmuje ono:
  1. diagnostykę i oględziny dziecka oraz wdrożenie zindywidualizowanego instruktażu dla rodziów dotyczący codziennego postępowania z maluszkiem, sposobów układania, noszenia, pozycji przy karmieniu
  2. dobranie optymalnego łóżeczka, poduszeczki – krążka, który będzie przeciwdziałał zniekształceniom główki, przewijaka itp.
  3. przy utrwalonych asymetriach wprowadzenie ćwiczeń rehabilitacyjnych metodą NDT-Bobath, optymalizujących napięcie mięśniowe, pole widzenia oraz dystonię mięśniową pomiędzy obiema połowami ciała
  4. w przypadku stwierdzenia kręczu szyi, wprowadzenie masażu leczniczego niwelującego przykurcz, a następnie mobilizację części osłabionej mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowatego i mięśni karku, a także masażu Shantala wpływającego na całe ciało dziecka.

Zapraszamy na konsultacje dla dzieci w wieku 0-3 lat. Umów się na wizytę.
Tekst mgr. Grażyna Wierzbicka
Grażyna Wierzbicka