Cieśń nadgarstka bez operacji- czy to możliwe? Kiedy fizjoterapia może pomóc?

Zespół cieśni nadgarstka to schorzenie, w którym dochodzi do ucisku nerwu pośrodkowego przebiegającego przez kanał nadgarstka.

Kanał ten jest bardzo wąską przestrzenią utworzoną przez kości nadgarstka i więzadło poprzeczne. Oprócz nerwu przebiegają przez niego także ścięgna zginaczy palców. Gdy dochodzi do obrzęku, przeciążenia lub zmian w obrębie tych struktur, nerw zaczyna być uciskany, co prowadzi do charakterystycznych objawów. Problem może rozwijać się stopniowo przez wiele miesięcy, dlatego wiele osób długo bagatelizuje pierwsze sygnały.

Najczęściej pojawiają się:

• drętwienie kciuka, palca wskazującego, środkowego i części serdecznego,

• mrowienie dłoni,

• ból promieniujący do przedramienia,

• wybudzanie się w nocy z powodu drętwienia ręki,

• uczucie sztywności dłoni po przebudzeniu,

• osłabienie chwytu,

• trudności z zapinaniem guzików czy trzymaniem kubka,

• w bardziej zaawansowanych przypadkach – zanik mięśni kłębu kciuka.

Objawy często nasilają się podczas pracy przy komputerze, prowadzenia samochodu czy wykonywania powtarzalnych ruchów dłoni.

Nie. To jeden z najczęściej powtarzanych mitów.

Wiele zależy od:

• stopnia uszkodzenia nerwu,

• czasu trwania objawów,

• wyników badania EMG,

• obecności zaniku mięśni,

• nasilenia dolegliwości.

Jeżeli zmiany nie są jeszcze zaawansowane, leczenie zachowawcze może skutecznie zmniejszyć objawy, poprawić funkcjonowanie ręki, a czasami całkowicie wyeliminować potrzebę operacji.

Im wcześniej rozpocznie się terapię, tym większa szansa na powodzenie.

Najlepsze efekty obserwuje się wtedy, gdy:

• objawy pojawiły się stosunkowo niedawno,

• nie doszło jeszcze do zaniku mięśni,

• badanie EMG nie wykazuje znacznego uszkodzenia nerwu,

• ból i drętwienie pojawiają się okresowo,

• pacjent jest gotowy zmienić codzienne nawyki i wykonywać zalecone ćwiczenia.

W takich przypadkach fizjoterapia często stanowi pierwszy etap leczenia.

Wiele osób wyobraża sobie, że fizjoterapia ogranicza się jedynie do ćwiczeń dłoni. Tymczasem skuteczna terapia zaczyna się od znalezienia przyczyny przeciążenia.

Fizjoterapeuta ocenia nie tylko nadgarstek, ale również:

• ruchomość palców,

• przedramię,

• łokieć,

• bark,

• odcinek szyjny kręgosłupa,

• sposób wykonywania codziennych czynności.

Bywa też tak, że źródłem problemu nie jest sam nadgarstek, ale napięcia w obrębie całej kończyny górnej lub nieprawidłowa ergonomia pracy.

W terapii mogą zostać wykorzystane między innymi:

• terapia manualna,

• praca na tkankach miękkich,

• mobilizacja nerwu pośrodkowego,

• techniki zmniejszające napięcie mięśni i powięzi,

• edukacja dotycząca ergonomii,

• indywidualnie dobrane ćwiczenia.

Celem terapii jest zmniejszenie ucisku na nerw, poprawa jego ślizgu oraz ograniczenie przeciążenia, które doprowadziło do pojawienia się objawów.

Ćwiczenia są ważnym elementem leczenia, ale powinny być dobrane indywidualnie.

Najczęściej obejmują:

• delikatne ćwiczenia ślizgu nerwu pośrodkowego,

• mobilizację nadgarstka,

• rozluźnianie mięśni przedramienia,

• poprawę ruchomości palców,

• ćwiczenia poprawiające ustawienie barków i obręczy barkowej.

Warto pamiętać, że nie każde ćwiczenie znalezione w internecie będzie odpowiednie.

Nieprawidłowo wykonywane lub źle dobrane ćwiczenia mogą nasilić objawy zamiast je zmniejszyć.

Diagnoza odpowiada na pytanie co się dzieje, ale nie zawsze wyjaśnia dlaczego do tego doszło.

To właśnie fizjoterapeuta pomaga znaleźć czynniki, które doprowadziły do przeciążenia.

Może się okazać, że wpływ mają:

• sposób pracy przy komputerze,

• ustawienie nadgarstków podczas pisania,

• wielogodzinna praca manualna,

• napięcia w obrębie szyi lub barku,

• ograniczona ruchomość całej kończyny górnej.

Usunięcie tych przyczyn jest równie ważne jak zmniejszenie samych objawów. Dzięki temu ryzyko nawrotu problemu jest znacznie mniejsze.

Leczenie operacyjne może być najlepszym rozwiązaniem, gdy:

• objawy są bardzo nasilone,

• występuje trwały zanik mięśni,

• EMG wskazuje znaczne uszkodzenie nerwu,

• leczenie zachowawcze nie przyniosło poprawy,

• dochodzi do postępującego pogorszenia funkcji ręki.

Jednak nawet wtedy fizjoterapia pozostaje ważnym elementem leczenia.

Może przygotować rękę do zabiegu, a po operacji pomóc szybciej odzyskać sprawność, poprawić ruchomość oraz zmniejszyć ryzyko powikłań.

Nie zawsze da się całkowicie wyeliminować ryzyko nawrotu, ale można je znacząco ograniczyć.

Pomagają w tym:

• regularne przerwy podczas pracy,

• odpowiednia ergonomia stanowiska,

• zmiana pozycji dłoni,

• ćwiczenia zalecone przez fizjoterapeutę,

• dbanie o ruch całej kończyny górnej,

• szybka reakcja na pierwsze objawy,

Zespół cieśni nadgarstka nie zawsze oznacza konieczność operacji.

Jeżeli problem zostanie wykryty odpowiednio wcześnie, fizjoterapia może skutecznie zmniejszyć objawy, poprawić funkcjonowanie ręki i ograniczyć ucisk na nerw pośrodkowy. Równie ważne jest znalezienie przyczyny przeciążenia, aby problem nie powracał.

Jeśli zauważasz u siebie drętwienie palców, mrowienie dłoni lub ból nadgarstka, nie warto czekać, aż objawy się nasilą. Wczesna konsultacja z fizjoterapeutą może znacząco zwiększyć szanse na skuteczne leczenie bez operacji.