Często słyszymy, że należy oddychać przeponą. Dlaczego jest to takie ważne?

 Oddech jest czymś tak naturalnym i niezauważalnym, że często się nad nim nie zastanawiamy, a przecież to funkcja od której zależą czynności wszystkich innych narządów ciała.

 Przepona to główny mięsień oddechowy, upraszczając możemy stwierdzić, że utrzymuje nas przy życiu.

Podczas wdechu mięsień obniża się i spłaszcza, wtedy w klatce piersiowej wytwarza się podciśnienie, wciągając powietrze do płuc.

Pogłębiony oddech przeponowy zwiększa objętość klatki piersiowej, oddech jest pełniejszy. Przy pełnym wdechu i wydechu pozycja przepony może się zmieniać nawet o 7 cm.

Twórca osteopatii A.T.Still stwierdził: Wszystkie części ciała, są bezpośrednio lub pośrednio połączone z przeponą”. Czyli poprzez jej pracę możemy wpływać na funkcjonowanie narządów, w niemal dowolnym miejscu organizmu. Takżę odwrotnie, dysfunkcje przepony mogą prowadzić do dolegliwości narządów jamy brzusznej i dalej całego ciała.

Ile mamy przepon i gdzie się one znajdują? Ile mamy przepon w ciele i dlaczego aż tyle ?

Przepona jest szczególnym mięśniem, ponieważ tworzy granicę pomiędzy połowami ciała. Anatomicznie oddziela klatkę piersiową oraz trzewia, jednocześnie narządy wewnętrzne jamy brzucha są na niej podwieszone.

Przepona oddechowa nie jest jednak jedyną w naszym organizmie.

W ciele znajduje się około siedmiu ”przepon” podobnie dzielących ciało na części.

Pozostałe przepony, znajdują min. się na podstawie czaszki, górnego otworu klatki piersiowej, dnie miednicy. Przepony funkcjonalne oddzielają poszczególne segmenty ciała, dzięki czemu tworzą ważny dla ciała mechanizm który dystrybucji ciśnień w kolumnie głowy, tułowia oraz miednicy mniejszej.

Po co nam one? Jaką rolę spełniają w naszym ciele? Jakie mogą być objawy ich nieprawidłowego działania czy zablokowania?

 Współpraca pomiędzy przeponami zapewnia prawidłowy przepływy krwi i limfy w całym ciele. To bardzo ważne przy usuwaniu stanu zapalnego oraz obrzękach. Przepona wraz z swoimi połączeniami anatomicznymi stabilizuje odcinek lędźwiowy.

Kiedy zmniejszamy dopływ krwi do mózgu mogą pojawić się zaburzenia motoryki, zaburzenia intelektualne, zwiększenie odczuwania bólu.

U pacjentów zgłaszających się z przewlekłym bólem odcinka lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego zawsze sprawdzam czy przyczyną nie jest zablokowanie pracy przepony.

Osłabienie mięśni oddechowych i przepony która otacza przełyk może spowodować przepuklinę rozworu przełykowego, zgagę, refluks, zespół jelita drażliwego.

Gdy większość dnia spędzamy w pozycji siedzącej najczęściej nie oddychamy prawidłowo, pochylamy głowę do przodu i zamiast przepony za wdech i wydech mogą odpowiadać mięśnie szyi i klatki piersiowej – powodując ból w odcinku szyjnym, czasem z drętwieniem rąk.

Przeponę przebija wiele struktur anatomicznych, główne to: rozwór aorty, rozwór przełykowy, otwór żyły głównej.

Prawidłowa praca przepony będzie zatem wpływać na funkcjonowanie każdej z nich. 

Funkcjonalnie przepona może wpływać na ciało przez swoje unerwienie:

– nerw przeponowy (który łączy się ze splotem szyjnym i ramiennym, nerwem błędnym), może powodować dolegliwości w okolicy szyi, oczu, jamy ustnej np. bezdech, ból odc. C, trudności z przełykaniem

– unerwienie przepony (C3-C5) które, może dawać ból rzutowany okolicy barku

Jak sprawdzić, czy przepony działają prawidłowo.

Kiedy i jakie objawy powinny skłonić nas do wizyty u fizjoterapeuty?

 Tak jak wcześniej wspomniałam, problem z przeponą może objawiać się na wiele sposobów, na pewno do wizyty powinien skłonić nas ból, bezdech, ukłucia podczas oddychania, trudności z pogłębieniem wdechu.

 Jakie są możliwe przyczyny nieprawidłowej pracy przepon ciała?

 Anatomicznym torem oddechowym jest tor przeponowy, to dzięki niemu przepona może spełniać swoje funkcje. Gdy oddychamy torem górno- żebrowym, odwracamy biomechanikę oddechu, czyli wciągamy powietrze jednocześnie wciągając brzuch.

Także, pozycja siedząca ogranicza wdech do brzucha, skraca tor oddechu przepony.

 Czy miałaś pacjentkę z objawami wskazującymi na nieprawidłowa pracę przepon? W jakim wieku to była osoba, czym się zajmowała i jakie miała objawy? Czy można spróbować określić, jakiej grupy osób dotyczą takie problemy?

 Co najmniej kilka razy dziennie w gabinecie wykonuje techniki pracy bezpośredniej i pośredniej na przepnie u pacjentów z różnymi dolegliwościami.

Ostatnia pacjentka trafiła do mnie po laparoskopii ginekologicznej. Podczas zabiegu jama miednicy jest wypełniana gazem a tym samym przepona może być podrażniana, jednocześnie ciśnienie śródbrzuszne, które kontroluje jama miednicy i przepona zostaje zaburzone. U pacjentki pojawił się ból okolicy szyi i lekkie drętwienie rąk. Klatka piersiowa ustawiona była wdechowo (na wdechu) przez co trzewia ulegały kompresji – pojawił się ból podbrzusza i parcie na pęcherz.

Na czym polega w takich wypadkach terapia?

 Objawów nieprawidłowej pracy przepony możemy szukać w każdym zakamarku ciała. Jeśli podejrzewasz, że problem dysfunkcji przepony dotyczy Ciebie, skorzystaj z porady wykfalifikowanego terapeuty, który zajmuje się również terapią narządów wewnętrznych (terapią wisceralną) lub osteopaty. Osoby, która spojrzy na problem globalnie.

Aby przywrócić prawidłową funkcję przepony należy zacząć od nauki prawidłowego wzorca oddechowego, reedukacji mięśniowej, technik terapii narządów wewnętrznych, technik osteopatycznych i terapii manualnej. Praca terapeuty, nie będzie ograniczać, się do samej przepony, ale też do mięśni oddechowych pomocniczych i globalnie ciała. 

Jak możemy się nauczyć oddychania przeponowego i co zrobić, żeby weszło nam w nawyk?

 Prawidłowy oddech to taki, który jest swobodnym, nie wymuszonym ruchem przepony. Najlepszym wzorcem oddechowym jest aktywne napięcie przepony z jednoczesnym rozluźnieniem powłok brzusznych, czyli żebra unoszą się, kręgosłup prostuje, wymiar klatki piersiowej powiększa się.

Jeśli oddychamy tylko torem górno-żebrowym (piersiowym), górny otwór KLP zostaje zaciśnięty, obojczyk i pierwsze żebro kompresują staw barkowy, mięśnie szyi (pochyłe) pojawia się ból C i lekkie drętwienie KG.

Tworzenie nawyku, najlepiej oprzeć o regularność, a trening oddechowy – świadomy oddech dołączyć do codziennego rytuału. np. jako poranny rozruch lub wieczorną rutynę. 

Co możemy zrobić sami, żeby wspomóc działanie przepon ciała, albo czego nie robić, żeby im nie szkodzić?

 Łatwo możesz sprawdzić, czy prawidłowo używasz przepony. W leżeniu tyłem ułóż jedną rękę na mostku, drugą na brzuchu. Jeśli podczas oddechu przepona nie unosi się – oddech jest zbyt płytki.

Najlepiej skupić się na podstawach czyli nauce oddechu. Na początku skup się na oddechu „brzuchem” – tak aby pępek unosił się a KLP pozostała bez ruchu. Czyli wdech brzuch unosi się, wydech brzuch zapada się a ciało rozluźnia.

Ze Strefy leczenia Strefy profilaktyki
mgr Justyna Żyła