Wkładki do butów stosowane są w różnych celach, mogą wpływać na biomechanikę chodu, odciążenie uszkodzonych i bolesnych części stopy, poprawiać komfort chodu.

 

 

Stosowanie wkładek może być stałe lub doraźne, w czasie leczenia. Wybierając wkładki należy pamiętać, że stopa jest najniżej położonym elementem całego łańcucha kinematycznego w którym funkcjonuje człowiek, a każda zmiana w funkcjonowaniu stopy wpływa na wyżej położone elementy łańcucha kinematycznego. Źle dobrane wkładki mogą wywołać efekt odwrotny do zamierzonego.

 

Badania pokazały, że zastosowanie wkładek korygujących łuk stopy wpływa nie tylko na ustawienie stopy, ale także na biomechanikę stawu skokowego, kolanowego oraz biodrowego. Nadmierna korekcja koślawego ustawienia stopy wpłynęła na zwiększenie zakresu ruchu w stawie kolanowym w płaszczyźnie czołowej (przywiedzenie oraz odwiedzenie).

 

Metaanaliza badań na temat zastosowania wkładek absorbujących wstrząsy u biegaczy długodystansowych wykazała, że taki rodzaj zaopatrzenia ortopedycznego niekorzystnie wpłynął na wydajność biegaczy długodystansowych. Ta sama metaanaliza wykazała, że zastosowanie wkładek z włókna węglowego może pozytywnie wpłynąć na wydajność biegu. Wkładki z włókna węglowego miały za zadanie usztywnić podeszwę buta. Należy pamiętać, że przewlekłe tego rodzaju wkładek może mieć negatywny wpływ na mechanikę stopy. Etyczny aspekt stosowania dopingu technologicznego w tej postaci, a także zgodność z przepisami rywalizacji sportowej wykracza poza zakres zainteresowania niniejszej publikacji. Przegląd systematyczny innych autorów wykazał, że zastosowanie wkładek absorbujących wstrząsy zmniejsza ryzyko powstania uszkodzenia układu ruchu w trakcie aktywności fizycznej. Analiza wykazała, że zastosowanie wkładek absorbujących wstrząsy redukuje ryzyko wystąpienia złamań zmęczeniowych kończyn dolnych o 41%, ale nie ma istotnego wpływu na redukcję ryzyka uszkodzenia tkanek miękkich.

 

Wkładki ortopedyczne często stosuje się u pacjentów z elastyczną stopą płaską w celu biernego odtworzenia łuków stopy oraz ustawieniu tyłostopia w pozycji neutralnej.

Badania wpływu stosowania wkładek korekcyjnych u dzieci z elastycznym płaskostopiem wykazały istotny wpływ na redukcję bólu, poprawę komfortu, zdrowia fizycznego, czas wchodzenia po schodach, sprawność fizyczną oraz transfery i podstawową mobilność. Zazwyczaj zaleca się połączenie stosowania wkładek z ćwiczeniami mającymi na celu poprawę mechaniki stopy. Jak pokazują badania, zarówno stosowanie wkładek ortopedycznych jak i ćwiczenia mające na celu poprawę wysklepienia stopy wpływają na poprawę w teście opadania kości łódkowatej oraz w teście stabilności Y-balance.

Zaopatrzenie ortopedyczne w postaci wkładek może również znaleźć zastosowanie w leczeniu urazów sportowych.

W przypadku ograniczenia zakresu wyprostu stopy stosuje się podpiętki w celu ustalenia początkowej pozycji stawu w zgięciu, dzięki temu podczas chodu potrzebny jest mniejszy zakres wyprostu stopy. Wpływa to na normalizację wzorca ruchowego chodu i minimalizuje ryzyko wtórnego przeciążenia innych elementów układu ruchu.

W przypadku braku możliwości czynnego zablokowania stawu kolanowego w wyproście stosuje się podkładki pod przodostopie powodujące bierne spychanie kolana do wyprostu. Rozwiązanie takie powoduje szereg przeciążeń układu ruchu, ale może umożliwić chód np. osobom z porażeniem nerwu udowego. W przypadku niektórych schorzeń stosowane są specjalne wkładki odciążające poszczególne części stopy przy pomocy odpowiednio dobranych pelot.

Stosuje się je między innymi wśród pacjentów cierpiących na metatarsalgię Mortona, cukrzycę oraz u pacjentów z palcami młoteczkowatymi. Niezależnie od celu w jakim stosuje się wkładki, należy zadbać o ich prawidłowy dobór, ponieważ zaopatrzenie ortopedyczne tego typu wpływa nie tylko na stopę, ale także na pozostałe elementy łańcucha kinematycznego.

 

Wyniki badań zostały przedstawione w znacznym uproszczeniu, zachęcam do
zapoznania się z materiałami źródłowymi w celu pogłębienia wiedzy.

 

Ze Strefy leczeniaStrefy profilaktyki i Strefy Ruchu
Michał Madejowski

 

Bibliografia:

1. Braga, U. M., Mendonça, L. D., Mascarenhas, R. O., Alves, C., Filho, R., & Resende, R. A. (2019). Effects of medially wedged insoles on the biomechanics of the lower limbs of runners with excessive foot pronation and foot varus alignment. Gait & posture, 74, 242–249.

2. Hsieh, R. L., Peng, H. L., & Lee, W. C. (2018). Short-term effects of customized arch support insoles on symptomatic flexible flatfoot in children: A randomized controlled trial. Medicine, 97(20)

3. Park, C. H., & Chang, M. C. (2019). Forefoot disorders and conservative treatment. Yeungnam University journal of medicine, 36(2), 92–98.

4. Crago, D., Bishop, C., & Arnold, J. B. (2019). The effect of foot orthoses and insoles on running economy and performance in distance runners: A systematic review and meta-analysis. Journal of sports sciences, 37(22), 2613–2624.

5. Bonanno, D. R., Landorf, K. B., Munteanu, S. E., Murley, G. S., & Menz, H. B. (2017). Effectiveness of foot orthoses and shock-absorbing insoles for the prevention of injury: a systematic review and meta-analysis. British journal of sports medicine, 51(2), 86–96.

6. Kim, E. K., & Kim, J. S. (2016). The effects of short foot exercises and arch support insoles on improvement in the medial longitudinal arch and dynamic balance of flexible flatfoot patients. Journal of physical therapy science, 28(11), 3136–3139.