NDT-Bobath i Zoga Movement w fizjoterapii niemowląt – jak wspierają rozwój dziecka?

Podobnie jak metod, z których może korzystać specjalista.

W fizjoterapii dziecięcej wykorzystywane są m.in. NDT-Bobath oraz Zoga Movement. Oba podejścia mogą wspierać pracę z małym pacjentem, jednak wykorzystują nieco inne narzędzia. Nie oznacza to, że rodzic przed pierwszą wizytą musi zdecydować: „Bobath czy Zoga?”.

Najważniejsze jest najpierw zbadanie dziecka, przyjrzenie się temu, jak się porusza i z czego mogą wynikać obserwowane trudności. Dopiero później fizjoterapeuta dobiera sposób pracy.

NDT-Bobath (Neurodevelopmental Treatment) to koncepcja terapeutyczna stosowana w fizjoterapii dzieci i dorosłych z zaburzeniami ruchowymi.

W pracy z niemowlętami fizjoterapeuta obserwuje przede wszystkim jakość i sposób wykonywania ruchu, a następnie poprzez odpowiednie prowadzenie dziecka pomaga mu doświadczać bardziej funkcjonalnych możliwości ruchowych.

Nie chodzi więc o mechaniczne wykonywanie z maluchem zestawu ćwiczeń ani o „nauczenie” go siadania, obracania się czy raczkowania.

Terapeuta tworzy warunki, w których dziecko może aktywnie uczestniczyć w ruchu, lepiej wykorzystywać swoje możliwości i zdobywać doświadczenia potrzebne na kolejnych etapach rozwoju.

Sposób pracy zależy przede wszystkim od wieku dziecka, jego aktualnych możliwości i trudności zaobserwowanych podczas badania.

Fizjoterapeuta może wykorzystywać zmianę pozycji, odpowiednie punkty podparcia, przenoszenie ciężaru ciała czy kierowanie ruchem w taki sposób, aby ułatwić maluchowi wykonanie określonej aktywności.

Duże znaczenie ma tutaj aktywny udział dziecka.

Terapia może przypominać zabawę i naturalną aktywność malucha. Fizjoterapeuta wykorzystuje jego zainteresowanie otoczeniem, zabawką czy kontaktem z rodzicem, aby zachęcić je do określonego kierunku ruchu.

W NDT-Bobath ważna jest również codzienność poza gabinetem. Dlatego rodzic może otrzymać wskazówki dotyczące m.in. podnoszenia i odkładania dziecka, noszenia, przewijania, zabawy czy organizowania przestrzeni na podłodze.

NDT-Bobath może być jednym ze sposobów pracy z dziećmi, u których występują trudności w rozwoju ruchowym lub zaburzenia neurologiczne.

Rodzice zgłaszają się do fizjoterapeuty m.in., kiedy zauważają:

• wyraźną asymetrię ułożeniową,

• preferowanie jednej strony ciała,

• trudności z kontrolą głowy lub tułowia,

• problemy z podporami,

• nietypowy sposób wykonywania ruchów,

• trudności w osiąganiu kolejnych umiejętności,

• nieprawidłowości dotyczące napięcia mięśniowego.

NDT-Bobath może być również wykorzystywany w fizjoterapii dzieci z rozpoznanymi zaburzeniami neurologicznymi.

Sama obecność któregoś z tych objawów nie oznacza jednak, że dziecko wymaga terapii konkretną metodą.

Jeżeli zastanawiasz się, jakie sygnały w rozwoju malucha warto skonsultować, przeczytaj także nasz artykuł „Fizjoterapia niemowląt – kiedy warto zgłosić się z dzieckiem do fizjoterapeuty?”.

Zoga Movement to podejście wykorzystujące świadomy ruch oraz pracę z tkankami i strukturami ciała w celu poprawy ich wzajemnej relacji i swobody ruchu.

W przypadku niemowlęcia terapia wygląda oczywiście zupełnie inaczej niż praca z osobą dorosłą. Maluch nie wykonuje poleceń ani świadomie nie koryguje swojej postawy.

Fizjoterapeuta pracuje więc z ciałem dziecka poprzez odpowiednio dobrany dotyk, pozycje i ruch, obserwując jednocześnie jego reakcje.

Jednym z elementów, na które terapeuta może zwracać uwagę, jest swoboda ruchu poszczególnych części ciała względem siebie. Jeśli określone struktury mają ograniczoną ruchomość, może mieć to wpływ na sposób, w jaki dziecko organizuje ruch.

Wyobraźmy sobie malucha, który zdecydowanie chętniej obraca głowę w jedną stronę. Samo zachęcanie go zabawką do spojrzenia w przeciwnym kierunku nie zawsze odpowiada na pytanie, dlaczego ten ruch jest dla niego trudniejszy.

Fizjoterapeuta może sprawdzić m.in. ruchomość poszczególnych obszarów ciała, napięcia tkanek oraz to, jak zachowują się one podczas ruchu.

Praca może obejmować nie tylko miejsce, w którym rodzic zauważył problem. Ciało funkcjonuje jako całość, dlatego ograniczenie ruchu w jednym obszarze może wpływać na sposób, w jaki dziecko wykorzystuje inne części ciała.

Celem nie jest „ustawienie” dziecka w idealnej pozycji, ale stworzenie mu większej swobody do spontanicznego ruchu i eksplorowania własnych możliwości.

Elementy Zoga Movement mogą być wykorzystywane m.in. wtedy, gdy fizjoterapeuta obserwuje ograniczenia ruchomości lub napięcia tkanek wpływające na sposób poruszania się dziecka.

W praktyce rodzice mogą zgłosić się do gabinetu z takimi obserwacjami jak:

• preferowanie jednej strony,

• asymetryczne ustawienie ciała,

• trudność z obracaniem głowy w jednym kierunku,

• niechęć do niektórych pozycji,

• ograniczona swoboda ruchu,

• trudności podczas wykonywania określonych aktywności.

To jednak badanie funkcjonalne pozwala ocenić, co może być przyczyną obserwowanego problemu i jaki sposób terapii będzie odpowiedni.

To nie jest pojedynek, w którym trzeba wybrać zwycięzcę.

NDT-Bobath koncentruje się w dużej mierze na funkcji, jakości ruchu oraz wspieraniu dziecka w zdobywaniu bardziej efektywnych doświadczeń ruchowych.

Zoga Movement daje fizjoterapeucie dodatkowe narzędzia do pracy z ruchomością tkanek i ich wzajemnymi relacjami, które mogą wpływać na swobodę ruchu.

W praktyce terapeuta posiadający kompetencje w obu podejściach może patrzeć na problem dziecka z kilku perspektyw.

Jeżeli maluch ma trudność z wykonaniem określonego ruchu, fizjoterapeuta może nie tylko pracować nad samą aktywnością, ale również zastanowić się, co sprawia, że wykonanie tego ruchu jest dla dziecka trudne.

Tak - o ile wynika to z potrzeb dziecka i kompetencji terapeuty.

Metody fizjoterapeutyczne są narzędziami, a nie celem terapii.

Dlatego podczas pracy fizjoterapeuta może korzystać z wiedzy i technik pochodzących z różnych koncepcji. U jednego dziecka większe znaczenie może mieć praca nad konkretną funkcją, u innego ograniczenie ruchomości tkanek, a u kolejnego konieczne będzie zastosowanie jeszcze innego sposobu stymulacji.

Jednym z podejść wykorzystywanych w fizjoterapii dziecięcej jest również metoda Vojty. Na czym polega, dlaczego niemowlę może podczas niej płakać i czy oznacza to, że odczuwa ból, wyjaśniamy w osobnym artykule „Metoda Vojty u niemowląt – na czym polega i czy dziecko podczas terapii czuje ból?”.

Rodzic nie musi więc przed wizytą wiedzieć, jakiej terapii potrzebuje jego dziecko. Od tego jest badanie i ocena fizjoterapeuty.

To jeden z najważniejszych elementów fizjoterapii niemowląt.

Nie chodzi jednak o to, żeby od rana do wieczora „ćwiczyć” z dzieckiem.

Niemowlę rozwija się przede wszystkim podczas zwykłych codziennych aktywności. Leży na podłodze, obserwuje otoczenie, próbuje sięgnąć po zabawkę, obraca się, jest podnoszone, noszone, przewijane i odkładane.

Fizjoterapeuta może podpowiedzieć, jak wykorzystać te sytuacje, aby wspierały aktualne potrzeby dziecka.

Czasem będzie to odpowiedni sposób podnoszenia. Innym razem zmiana strony, z której rodzic podchodzi do łóżeczka, ułożenie zabawki w konkretnym miejscu czy zapewnienie maluchowi większej ilości swobodnej aktywności na podłodze.

Zalecenia powinny być indywidualne, możliwe do zastosowania w normalnym życiu rodziny i dostosowywane wraz z rozwojem dziecka.

W FizjoBell nie zaczynamy od wyboru metody. Zaczynamy od dziecka.

Podczas konsultacji fizjoterapeutka dziecięca zbiera wywiad, obserwuje spontaniczną aktywność malucha i ocenia jego rozwój ruchowy. Na tej podstawie może zaproponować odpowiedni sposób dalszej pracy.

W zależności od potrzeb dziecka w terapii mogą być wykorzystywane m.in. NDT-Bobath, Zoga Movement oraz metoda Vojty.

Rodzice otrzymują również wskazówki dotyczące codziennej pracy z maluchem, tak aby wspieranie jego rozwoju nie kończyło się wraz z wyjściem z gabinetu.

Jeżeli coś w sposobie poruszania się Twojego dziecka budzi Twoją wątpliwość, możesz umówić konsultację z fizjoterapeutką dziecięcą FizjoBell.

Na wizytę możesz zapisać się online przez link do zapisów lub telefonicznie pod numerem 459 599 200.